Muṇḍaka Upaniṣad · 1.1

ब्रह्मा देवानां प्रथमः सम्बभूव विश्वस्य कर्ता भुवनस्य गोप्ता । स ब्रह्मविद्यां सर्वविद्याप्रतिष्ठामथर्वाय ज्येष्ठपुत्राय प्राह ॥

Brahmā surgió el primero entre los dioses, creador del universo, protector del mundo. Él enseñó el conocimiento del Brahman, fundamento de todo conocimiento, a Atharvan, su hijo mayor.^✦

अथर्वणे यां प्रवदेत ब्रह्माथर्वा तां पुरोवाचाङ्गिरे ब्रह्मविद्याम् । स भारद्वाजाय सत्यवहाय प्राह भारद्वाजोऽङ्गिरसे परावराम् ॥

El conocimiento del Brahman que Brahmā enseñó a Atharvan, ese mismo Atharvan lo declaró antiguamente a Aṅgir; él lo transmitió a Bhāradvāja Satyavaha, y Bhāradvāja a Aṅgiras, lo superior y lo inferior.^✦

शौनको ह वै महाशालोऽङ्गिरसं विधिवदुपसन्नः पप्रच्छ कस्मिन्नु भगवो विज्ञाते सर्वमिदं विज्ञातं भवतीति ॥

Śaunaka, el gran dueño de casa, acercándose debidamente a Aṅgiras, le preguntó: «Venerable señor, ¿conociendo qué se llega a conocer todo esto?».^✦

तस्मै स होवाच । द्वे विद्ये वेदितव्ये इति ह स्म यद्ब्रह्मविदो वदन्ति परा चैवापरा च ॥

Él le dijo: «Dos conocimientos han de conocerse», así dicen, en verdad, los conocedores del Brahman: el superior y el inferior.

तत्रापरा, ऋग्वेदो यजुर्वेदः सामवेदोऽथर्ववेदः शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दो ज्योतिषमिति । अथ परा यया तदक्षरमधिगम्यते ॥

De estos, el inferior es: el Ṛgveda, el Yajurveda, el Sāmaveda, el Atharvaveda, la fonética, el ritual, la gramática, la etimología, la métrica, la astronomía. Y el superior es aquel por el cual se alcanza lo Imperecedero.^✦

यत्तदद्रेश्यमग्राह्यमगोत्रमवर्णमचक्षुःश्रोत्रं तदपाणिपादम् । नित्यं विभुं सर्वगतं सुसूक्ष्मं तदव्ययं यद्भूतयोनिं परिपश्यन्ति धीराः ॥

Lo que es invisible, inaprensible, sin linaje, sin color, sin ojos ni oídos, y sin manos ni pies, eterno, omnipresente, que todo lo penetra, sutilísimo, ese Imperecedero que los sabios contemplan como la matriz de los seres.

यथोर्णनाभिः सृजते गृह्णते च यथा पृथिव्यामोषधयः सम्भवन्ति । यथा सतः पुरुषात्केशलोमानि तथाक्षरात्सम्भवतीह विश्वम् ॥

Como la araña emite [su hilo] y lo recoge, como en la tierra brotan las plantas, como de un hombre vivo salen cabellos y vellos, así de lo Imperecedero surge aquí el universo.

तपसा चीयते ब्रह्म ततोऽन्नमभिजायते । अन्नात्प्राणो मनः सत्यं लोकाः कर्मसु चामृतम् ॥

Por el ardor ascético se expande el Brahman; de él nace el alimento; del alimento, el aliento vital, la mente, lo real, los mundos, y en las obras, la inmortalidad.^✦

यः सर्वज्ञः सर्वविद्यस्य ज्ञानमयं तपः । तस्मादेतद्ब्रह्म नाम रूपमन्नं च जायते ॥

Aquel que todo lo conoce, que todo lo sabe, cuyo ardor ascético es conocimiento, de él nacen este Brahman, el nombre, la forma y el alimento.