Libro III, 42 · Que no se ha de poner la paz en los hombres
Quod pax non est ponenda in hominibus
Fili, si ponis pacem tuam cum aliqua persona propter tuum sentire vel convivere, instabilis eris et implacatus. Sed si recursum habes ad semper viventem et manentem veritatem, non contristabit te amicus recedens aut moriens. In me debet amici dilectio stare, et propter me diligendus est quisquis tibi bonus visus est, et multum carus in hac vita. Sine me non valet, nec durabit amicitia; nec est vera et munda dilectio, quam ego non copulo. Ita mortuus esse debes talibus affectionibus dilectorum hominum, ut quantum ad te pertinet sine humano optes esse consortio. Tanto homo magis Deo appropinquat, quanto ab omni solatio terreno longius recedit. Tanto etiam altius ascendit ad Deum, quanto profundius in se descendit, et plus sibi ipsi vilescit.
Hijo, si pones tu paz en alguna persona por tu modo de sentir o por convivir con ella, serás inestable y no tendrás sosiego. Pero si recurres a la verdad que siempre vive y permanece, no te entristecerá el amigo que se aparta o que muere. En mí debe fundarse el amor del amigo, y por mí ha de ser amado cualquiera que te haya parecido bueno y te sea muy querido en esta vida. Sin mí no vale ni durará la amistad, ni es verdadero y puro el amor que no uno yo. Tan muerto debes estar a tales afectos de las personas amadas que, en cuanto de ti depende, desees estar sin compañía humana. Tanto más se acerca el hombre a Dios cuanto más se aparta de todo consuelo terreno. Y tanto más alto sube a Dios cuanto más hondo desciende en sí mismo y más vil se estima.
Qui autem aliquid boni sibi attribuit, gratiam Dei in se invenire impedit: quia gratia Spiritus sancti cor humile quærit semper. Si scires te perfecte annihilare, atque ab omni creato amore evacuare, tunc deberem in te cum magna gratia emanare. Quando tu respicis ad creaturas, subtrahitur tibi aspectus Creatoris. Disce te in omnibus propter Creatorem vincere: tunc ad divinam valebis cognitionem pertingere. Quantumcumque modicum sit, si quid inordinate diligitur et respicitur, retardat a summo bono, et vitiat.
Pero quien se atribuye algo bueno se impide hallar en sí la gracia de Dios, porque la gracia del Espíritu Santo busca siempre el corazón humilde. Si supieras anonadarte perfectamente y vaciarte de todo amor creado, entonces yo debería derramarme en ti con gran gracia. Cuando tú miras a las criaturas, se te retira la vista del Creador. Aprende a vencerte en todo por el Creador, y entonces podrás llegar al conocimiento divino. Por pequeña que sea una cosa, si se la ama y se la mira desordenadamente, retrae del sumo bien y vicia [el alma].
Fuente del texto original: Texto latino: The Latin Library (thelatinlibrary.com), marcado como dominio público; se han corregido sus erratas evidentes, y donde a esta edición le faltan palabras se traduce lo que dice.